Canlılarda Ortak Yaşam – Ortak Özellikler
Tarafından Ergin Çelik On 4 Ara, 2012 At 10:07 AM | Kategoride Genel Bilgiler, Sağlık | ile 1 Yorum

Canlılarda-Ortak-Yasam-common-living-organisms

      Dişetleri parıldayan timsahlar, mercan kayalıkları, orkideler, karanlıkta parlayan balıklar, tarım yapan karıncalar gibi pek çok örneğin her biri, evrim için yeni yollar oluşturur. Ve bunların hepsinin ortak noktası, besin karşılığında kendilerine ulaşım, güneşten korunma, barınma gibi hizmetlerin ve tabii yine besin sağlayan canlılardan oluşuyor olmaları. Ortak yaşamın pek çok farklı tanımı varsa da biz onu, fiziksel anlamda neredeyse ayrılmaz biçimde birbirine yakınlaşmış, karşılıklı yarar ilişkisi içinde olan iki tür anlamında kullanacağız. Ortak yaşam evrimde sarsıcı bazı sapmaları tetiklemiş ve buna karşılık evrim de sürekli olarak yeni ortak yaşamsal ilişki biçimlerini oluşturmuş durumda. Belki de en ilkel ‘eşleşmeler’, karmaşık ökaryotik hücrelerin oluşumuna itki verenleri olmuştu. Ökaryotlar besinlerden ya da güneş ışığından enerji açığa çıkarmak için mitokondri ya da kloroplast gibi özelleşmiş organeller kullanırlar. Bu organeller bir zamanlar, ökaryotların ortak yaşam adına sıkı sıkıya sarıp içlerine aldıkları, daha basit yapıdaki prokaryotik hücrelerdi.

        Canlılarda-Ortak-Yasam-common-living-organisms

         Ama onlar olmaksızın, yaşamın karmaşıklığı artamaz ve çok hücreli hayvanlar ve bitkiler gelişemezdi. Ökaryotlar, kendi başlarına gerçekleştiremeyecekleri iki temel süreci; solunum ve fotosentezi, ortak yaşam yoluyla prokaryotlardan almış oldular. Ortak yaşam, evrim boyunca bir istisna değil de kural olduğunu rahatlıkla söylemeye elverecek bir sıklıkla ortaya çıktı. Okyanusların derinliklerinde yaşayan şeytanbalıklarının ağızlarından sarkan uzantılar da, “biyoluminesent” (biyolojik süreçler sonucu ışık yayan) bakteriler bulunur. Işığa doğru çekilen daha küçük balıklarsa bu şekilde şeytanbalığı için kolay lokma haline gelirler. Besin bakımından oldukça zayıf olan tropik suların, yaşamı bu ölçüde destekleyebilmelerinin nedenlerinden biriyse, okyanus yüzeylerindeki mercan poliplerinin fotosentetik deniz yosunları için yaşam ortamı sağlamaları ve inorganik atık ürünlerini değiştokuş ederek organik karbon bileşikleri elde etmeleridir. Deniz yosunları ayrıca morötesi ışığı içine çeken ve böylece mercanları koruyan özel bir kimyasal salgılar. Bitki türlerinin %90’dan fazlasının, ortak yaşam çiftleri içinde yer aldıkları düşünülüyor. Tozdan daha küçük olan ve neredeyse hiç besin içermeyen orkide tohumları filiz vermek ve büyümek için, tohuma hastalık bulaştıran bir tür mantarı sindirirler.

      Canlılarda-Ortak-Yasam-common-living-organisms

Polenler yoluyla döllenme ve tohum verme düzenine uyum sağlamış kuş, böcek ve başka hayvanlar, ortak yaşamın en önemli örneklerinden birini oluştururlar. Bunlar olmaksızın, biz de çiçeklenen bitki türlerinden çoğuna sahip olamayacaktık. Timsahların dişlerinden sülükleri toplayan yağmur kuşları, sundukları bu ağız hijyeni hizmeti karşılığında besin elde etmiş olurlar. Bazı karınca türleri de parçaladıkları yaprakları, yeraltındaki odacıklarda ‘yetiştirdikleri’ mantarlar için gübre olarak kullanır. Karıncalar yaprakları sindiremeseler de, onlar üzerinden beslenen mantarların yaprak içindeki zehiri parçalayarak açığa çıkardıkları şekerler ve nişastadan oluşan lezzetli yemeğirahatlıkla yiyebilirler. Tüm bunların ötesinde; sindirim yolunda yaşayıp oradaki besinleri sindirerek vitamin üreten bakterilerin de hakkını vermek gerek. Biz insanlar da dahil olmak üzere, onlarsız hayatta kalabilecek tek bir hayvan yok. Kaynak: “Life’s top 10 greatest inventions”,New Scientist, 9 Nisan 2005.

Canlılarda-Ortak-Yasam-common-living-organisms

Hakkında -

Displaying 1 Yorum
Söz Sizde
  1. cnsu dedi ki:

    sper

Yorum Yaz

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>